បណ្ណសារប្លក
បុគ្គលអ្នកមិនប្រមាទ ដូចព្រះចន្ទរះផុតចាកពពក
បណ្ឌិតត្រេកអរក្នុងធម៌របស់ព្រះអរិយៈ រមែងនៅជាសុខ
ព្រះគាថានេះ ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះព្រះមហាកប្បិនត្ថេរ ឧទានថា “សុខហ្ន៎”
ធម្មបីតិ សុខំ សេតិ វិប្បសន្នេន ចេតសា
អរិយប្បវេទិតេ ធម្មេ សទា រមតិ បណ្ឌិតោ ។
បុគ្គលដែលមានសេចក្តីឆ្អែតក្នុងធម៌ មានចិត្តជ្រះថ្លាហើយ រមែងដេកជាសុខ បណ្ឌិតរមែងត្រេកអរក្នុងធម៌ដែលព្រះអរិយៈ ប្រកាសទុកហើយ គ្រប់ពេល ។
ឋិតនៅទីណា ក៏គេចមិនផុតពីសេចក្តីស្លាប់
ព្រះគាថានេះ ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះព្រះបាទសុប្បពុទ្ធសក្យៈ
ន អន្តលិក្ខេ ន សមុទ្ទមជ្ឈេ
ន បព្វតានំ វិវរំ បវិស្ស
ន វិជ្ជតេ សោ ជគតិប្បទេសោ
យត្រដ្ឋិតំ នប្បសហេយ្យ មច្ចុ ។
បុគ្គលទោះបីចូលទៅព្ធដ៏អាកាសក្តី ក្នុងកណ្តាលសមុទ្រក្តី កាន់ចន្លោះភ្នំទាំងឡាយក្តី ក៏មិនអាចរួចចាកសេចក្តីស្លាប់បានឡើយ ព្រោះប្រទេសលើផែនដី [ សូម្បីប៉ុនចុងសក់ ] ដែលបុគ្គលស្ថិតនៅហើយ សេចក្តីស្លាប់ គ្របសង្កត់មិនបាននោះមិនមានឡើយ ។
Like this:
ប្រយោជន៍រមែងកន្លងបង់ នូវមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ
នក្ខត្តំ បដិមានេន្តំ អត្ថោ ពាលំ ឧបច្ចគា
អត្ថោ អត្ថស្ស នក្ខត្តំ កឹ ករិស្សន្តិ តារកា ។
ប្រយោជន៍រមែងកន្លងបង់នូវមនុស្សល្ងង់ដែលរាប់អាននូវនក្ខត្តឫក្ស ប្រយោជន៍ជានក្ខត្តឫក្សរបស់ប្រយោជន៍ ឯផ្កាយទាំងឡាយ នឹងធ្វើអ្វីបាន [ តើដួងផ្កាយទាំងឡាយព្ធដ៏អាកាសក្រៅពីនេះ នឹងញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេចដូចម្តេចបាន ] ។
( នក្ខត្តជាតក បិដកលេខ ៥៨ ទំព័រ ២២ )
ពាក្យថា ប្រយោជន៍ជានក្ខត្តឫក្សរបស់ប្រយោជន៍ មានន័យថា បុគ្គលស្វែងរកនូវប្រយោជន៍ណា ប្រយោជន៍ដែលគេបានហើយនោះឯង ឈ្មោះថាជានក្ខត្តឫក្សរបស់ប្រយោជន៍ ។
Like this:
អរិយសាវ័ក ចម្រើនដោយធម៌ ១០
ធនេន ធញ្ញេន ច យោធ វឌ្ឍតិ
បុត្តេហិ ទារេហិ ចតុប្បាទេហិ ច
ស ភោគវា ហោតិ យសស្សី បូជិតោ
ញាតីហិ មិត្តេហិ អថោបិ រាជុភិ ។
បុគ្គលណាក្នុងលោកនេះ ចម្រើនដោយទ្រព្យផង ដោយស្រូវផង ដោយកូនផង ដោយប្រពន្ធផង ដោយសត្វជើង ៤ ផង បុគ្គលនោះឈ្មោះថា មានភោគៈ មានយសដែលពួកញាតិ និងមិត្ត ព្រមទាំងស្តេចបូជាហើយ ។
សទ្ធាយ សីលេន ច យោធ វឌ្ឍតិ
បញ្ញាយ ចាគេន សុតេន ចូភយំ
សោ តាទិសោ សប្បុរិសោ វិចក្ខណោ
ទិដ្ឋេវ ធម្មេ ឧភយេន វឌ្ឍតិ ។
បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ ចម្រើនដោយសទ្ធាផង ដោយសីលផង ដោយបញ្ញាផង ដោយចាគៈផង ដោយសុតៈទាំងពីរផង បុគ្គលបែបនោះ ហៅថា សប្បុរស ជាអ្នកពិចារណាឃើញច្បាស់ រមែងចម្រើនដោយហេតុទាំងពីរ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ។
( អង្គុត្តរនិកាយ ទសកនិបាត លេខ ៥០ ទំព័រ ២៩៩-៣០០ )
មច្ចុនាំអ្នកវង្វេង ឲ្យនៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន
ព្រះគាថានេះ ព្រះអង្គទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះនាងបតិបូជិកា
បុប្ផានិហេវ បចិនន្តំ ព្យាសត្តមនសំ នរំ
អតិត្តំយេវ កាមេសុ អន្តកោ កុរុតេ វសំ ។
មច្ចុរាជរមែងធ្វើនូវនរជន ដែលមានចិត្តជាប់ជំពាក់ក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗ ជាអ្នកកំពុងតែជ្រើសរើសយកផ្កាឈើទាំងឡាយ គឺបញ្ចកាមគុណ ជាអ្នកមិនចេះឆ្អែតក្នុងកាមទាំងឡាយ ឲ្យចូលកាន់អំណាចរបស់ខ្លួន ។
អធិប្បាយ
បុប្ផានិហេវ បចិនន្តំ អ្នករវល់តែជ្រើសរើសនូវផ្កាឈើ គឺកាមគុណទាំងឡាយ ដែលជាប់ដោយអត្តភាព និងជាប់ដោយគ្រឿងឧបភោគ ដូចនាយមាលាការ ជ្រើសរើសនូវផ្កាឈើផ្សេងៗ នៅក្នុងសួនច្បារដូច្នោះ ។
ព្យាសត្តមនសំ នរំ អ្នកមានចិត្តរាយមាយ ដោយអាការផ្សេងៗ ក្នុងអារម្មណ៍ដែលមិនទាន់មកដល់ហើយ ដោយអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងអារម្មណ៍ដែលមកដល់ហើយ ដោយអំណាចនៃសេចក្តីត្រេកអរ ។
អតិត្តំយេវ កាមេសុ អ្នកមិនចេះឆ្អែតឆ្អន់ក្នុងវត្ថុកាម និងកិលេសកាមទាំងឡាយនុ៎ះឯង ដោយការស្វែងរកខ្លះ ដោយការបានខ្លះ ដោយការប្រើប្រាស់ខ្លះ ដោយការថែរក្សាខ្លះ ។
អន្តកោ កុរុតេ វសំ មច្ចុពោលគឺមរណៈ នាំនរជនដែលកន្ទក់កន្ទេញ ទួញយំ រៀបរាប់មកក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន។
ទុក្ខសោក កើតឡើងអំពីកាម
ព្រះគាថានេះ ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះអន្តិត្ថិគន្ធកុមារ
កាមតោ ជាយតេ សោកោ កាមតោ ជាយតេ ភយំ
កាមតោ វិប្បមុត្តស្ស នត្ថិ សោកោ កុតោ ភយំ ។
សេចក្តីសោក កើតអំពីកាម ភ័យ កើតអំពីកាម កាលបើរួចស្រឡះចាកកាមហើយ សេចក្តីសោក ក៏លែងមាន ភ័យនឹងមានមកអំពីណា ។
អធិប្បាយ
ពាក្យថា កាម បានដល់ វត្ថុកាម និងកិលេសកាម អធិប្បាយថា សេចក្តីសោកក្តី ភ័យក្តី រមែងអាស្រ័យកាមទាំងពីរនោះ កើតឡើង ។
ក្រ ៤ យ៉ាង
ព្រះគាថានេះ ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះឯរកបត្តនាគរាជ
កិច្ឆោ មនុស្សប្បដិលាភោ កិច្ឆំ មច្ចាន ជីវិតំ
កិច្ឆំ សទ្ធម្មស្សវនំ កិច្ឆោ ពុទ្ធានមុប្បាទោ ។
ការបានអត្តភាពជាមនុស្ស ជាការក្រ ការរស់នៅរបស់សត្វទាំងឡាយ ជាការក្រ ការបានស្តាប់ព្រះសទ្ធម្ម ជាការក្រ ការកើតឡើងនៃព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ជាការក្រ ។
អធិប្បាយ
ឈ្មោះថា ការបានអត្តភាពជាមនុស្ស ឈ្មោះថា ជាការក្រ គឺរកបានដោយកម្រ ព្រោះភាពជាមនុស្ស បុគ្គលត្រូវបានដោយសេចក្តីព្យាយាមដ៏ច្រើន ដោយកុសលដ៏ច្រើន ។
ជីវិតរបស់សត្វទាំងឡាយ ក៏ឈ្មោះថា ជាការក្រ ព្រោះធ្វើការងារ មានកសិកម្មជាដើមញឹកញាប់ ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត និងព្រោះជីវិត ជារបស់មានប្រមាណតិច ។
ការស្តាប់ព្រះសទ្ធម្ម ក៏ឈ្មោះថាជាការក្រ ព្រោះកម្រមានបុគ្គលដែលចេះសម្តែងធម៌ដ៏កម្ររក ក្នុងប្រមាណនៃកោដិកប្ប មិនមែនតិច ។
មួយទៀត ការឧប្បតិ្តក ( កើតឡើង ) នៃព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ក៏ជាការកម្រដូចគ្នា ព្រោះអភិនីហារ បារមីសម្រេចដោយសេចក្តីព្យាយាមច្រើន និងព្រោះការកើតឡើងនៃលោកអ្នកមានអភិនីហារ បារមីដែលសម្រេចហើយ ជាការកើតឡើងបានដោយកម្រ ដោយពាន់នៃកោដិកប្ប ។
ចំណេះដឹង កើតឡើងដល់បុគ្គលពាល ដើម្បីតែសេចក្តីវិនាស
ព្រះគាថានេះ ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះសដ្ឋីកូដប្រេត
យាវទេវ អនត្ថាយ ញត្តំ ពាលស្ស ជាយតិ
ហន្តិ ពាលស្ស សុក្កំសំ មុទ្ធំ អស្ស វិបាតយំ ។
ចំណេះដឹង កើតឡើងដល់បុគ្គលពាល គ្រាន់តែដើម្បីសេចក្តីវិនាសប៉ុណ្ណោះ រមែងញ៉ាំងបញ្ញាឲ្យធ្លាក់ចុះ បំផ្លិចបំផ្លាញធម៌ដែលជាចំណែក-ស គឺកុសល របស់បុគ្គលពាលនោះ ។
អធិប្បាយ
ចំណេះដឹង ឈ្មោះថា ញត្តំ ។
បុគ្គលចេះនូវសិល្បវិជ្ជាឯណានីមួយ, តាំងនៅក្នុងភាពជាធំឯណានីមួយ ឬដល់ព្រមដោយយសឯណានីមួយ ដែលជនរមែងដឹង គឺប្រាកដ បានដល់អ្នកដឹងទូទៅ ( ដែលគេស្គាល់ច្រើន ) ។
ពាក្យថា ញត្តំ នេះ ជាឈ្មោះនៃសិល្បវិជ្ជា ភាពជាធំ និងយសនោះឯង ។
ប្រាកដណាស់ សិល្បវិជ្ជា ឥស្សរិយៈ ( ភាពជាធំ ) ជាដើម កើតឡើងដល់បុគ្គលពាល គ្រាន់តែដើម្បីសេចក្តីវិនាសប៉ុណ្ណោះ គឺបុគ្គលពាលនោះ អាស្រ័យសិល្បវិជ្ជានោះហើយ រមែងធ្វើសេចក្តីវិនាសឲ្យដល់ខ្លួនឯងតែម្យ៉ាង ។
អ្នកដែលពោលពាក្យមិនពិត រមែងទៅកាន់នរក
អភូតវាទី និរយំ ឧបេតិ អ្នកដែលពោលពាក្យមិនពិត រមែងទៅកាន់នរក ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅនាព្រះជេតពនមហាវិហារ ទ្រង់ប្រារព្ធនាងបរិព្វាជិកាឈ្មោះសុន្ទរី ។
ដើមរឿង មកអំពីលាភសក្ការៈបីដូចក្រសែទឹកនៃបញ្ចមហានទី កើតឡើងដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ឯចំណែកពួកអន្យតិរ្ថិយ៍ក៏សាបសូន្យចាកលាភសក្ការៈ ដូចជាអំពិលអំពែកក្នុងវេលាព្រះអាទិត្យរះឡើង ដូច្នោះឯង ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបពួកអន្យតិរ្ថិយ៍មានគំនិតអាក្រក់ ហើយចាត់ចែងឲ្យនាងសុន្ទរីពោលកុហកពួកពុទ្ធបរិស័ទថា ខ្លួនបានទៅរួមអភិរម្យដោយកិលេសក្នុងព្រះគន្ធកុដិ ជាមួយនឹងព្រះសមណគោតម ។ លុះក្រោយមក បានជួលពួកអ្នកលេងឲ្យសម្លាប់នាងសុន្ទរី ហើយកប់សពក្បែរព្រះគន្ធកុដិនាវត្តជេតពននោះឯង គឺដើម្បីទម្លាក់កំហុសចំពោះភិក្ខុសង្ឃ ។ រឿងរ៉ាវអាក្រក់ទាំងអស់ ត្រូវបែកការណ៍ ព្រោះពួកអ្នកលេងស្រវឹងស្រាឈ្លោះគ្នានិយាយចេញមក ។ ចំពោះរឿងនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា អភូតវាទី និរយំ ឧបេតិ … ។ អភូតវាទី គឺរកកំហុសអ្នកដទៃមិនបាន ក៏ក្លែងរឿងពោលចោទប្រកាន់ដោយពាក្យមិនពិត ។
ព្រះគាថាទ្រង់ប្រារព្ធនាងសុន្ទរី ៖
អភូតវាទី និរយំ ឧបេតិ
យោ វាបិ កត្វា ន ករោមីតិ ចាហ
ឧភោបិ តេ បេច្ច សមា ភវន្តិ
និហីនកម្មា មនុជា បរត្ថ ។
អ្នកដែលពោលពាក្យមិនពិត រមែងទៅកាន់នរក ឬបុគ្គលណាធ្វើអំពើអាក្រក់ហើយ និយាយថាអញមិនធ្វើទេ បុគ្គលនោះ ក៏ធ្លាក់នរកដូចគ្នាដែរ ។ ជនទាំងពីរពួកនោះ ដែលមានអំពើថោកទាបដូចគ្នា លុះលះលោកនេះទៅហើយ រមែងជាអ្នកស្មើគ្នាដោយគតិក្នុងលោកខាងមុខ ។
តក់ៗ ពេញបំពង់
ព្រះគាថានេះ ទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះពិឡាលបទកសេដ្ឋី ( សេដ្ឋីជើងឆ្មា )
មាវមញ្ញេថ បុញ្ញស្ស ន មត្តំ អាគមិស្សតិ
ឧទពិន្ទុនិបាតេន ឧទកុម្ភោបិ បូរតិ
បូរតិ ធីរោ បុញ្ញស្ស ថោកំ ថោកំបិ អាចិនំ ។
បុគ្គលមិនគួរមើលងាយបុណ្យថា មានប្រមាណតិច និងមិនឲ្យផលដូច្នេះឡើយ ប្រៀបដូចក្អមទឹក រមែង ពេញបានដោយតំណក់ទឹក ដែលធ្លាក់ចុះយ៉ាងណា អ្នកមានប្រាជ្ញា កាលសន្សំបុណ្យបន្តិចម្តងៗ គង់ពេញ បានដោយបុណ្យ យ៉ាងនោះដែរ ។
អានិសង្សនៃភិក្ខុអ្នកសង្រួបសង្រួមសង្ឃ
អានិសង្សនៃភិក្ខុអ្នកសង្រួបសង្រួមសង្ឃ ដែលបែកគ្នាហើយ ឲ្យបានព្រមព្រៀងគ្នាវិញ រមែងទទួលនូវបុណ្យដ៏ប្រសើរ ។
សុខា សង្ឃស្ស សាមគ្គី សមគ្គានញ្ចនុគ្គហោ
សមគ្គរតោ ធម្មដ្ឋោ យោគកេ្ខមា ន ធំសតិ
សង្ឃំ សមគ្គំ កត្វាន កប្បំ សគ្គម្ហិ មោទតីតិ ។
សេចក្តីព្រមព្រៀងនៃសង្ឃ ជាហេតុនាំសេចក្តីសុខមកឲ្យ ការអនុគ្រោះដល់បុគ្គលទាំងឡាយ ដែលមានសេចក្តី ព្រមព្រៀងគ្នា ( ជាហេតុនាំមកនូវសេចក្តីសុខមកឲ្យ ) បុគ្គលត្រេកអរ ក្នុងជនដែលព្រមព្រៀងគ្នា តាំងនៅក្នុងធម៌ រមែងមិនសាបសូន្យចាកធម៌ជាទីក្សេមចាកយោគៈ បុគ្គលធ្វើសង្ឃឲ្យព្រមព្រៀងគ្នា រមែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌ អស់ ១ កប្ប ។
( បិដកលេខ ៥០ ទំព័រ ១៦៦ និងលេខ ៥៣ ទំព័រ ១៧ )
ទោសនៃភិក្ខុអ្នកបំបែកសង្ឃ
អាបាយិកោ នេរយិកោ កប្បដ្ឋោ សង្ឃភេទកោ
វគ្គរតោ អធម្មដ្ឋោ យោគក្ខេមតោ ធំសតិ
សង្ឃំ សមគ្គំ ភេត្វាន កប្បំ និរយម្ហិ បច្ចតិ ។
ភិក្ខុអ្នកបំបែកសង្ឃ ត្រេកអរក្នុងពួក មិនតាំងខ្លួននៅក្នុងធម៌ ទៅកើតក្នុងអបាយ ទៅកើតក្នុងនរក តាំងនៅ អស់ មួយកប្ប រមែងឃ្លាតចាកធម៌ ជាគ្រឿងក្សេមចាកយោគៈ ភិក្ខុបំបែកសង្ឃ ដែលព្រមព្រៀងគ្នា រមែងឆេះនៅក្នុង នរក អស់មួយកប្ប ។
( អង្គុត្តរនិកាយ ទសកនិបាត លេខ ៥០ ទំព័រ ១៦៤ )
បុគ្គលអ្នកធ្វើបុណ្យទុកហើយ រមែងរីករាយ ក្នុងលោកទាំងពីរ
កតបុញ្ញោ ឧភយត្ថ មោទតិ បុគ្គលអ្នកធ្វើបុណ្យទុកហើយ រមែងរីករាយក្នុងលោកទាំងពីរ ។
បទថា កតបុញ្ញោ ជាដើម ដោយសេចក្តីថា បុគ្គលអ្នកធ្វើកុសលមានប្រការផ្សេងៗ រមែងរីករាយ ដោយការរីករាយ ព្រោះអំពើក្នុងលោកនេះថា អំពើអាក្រក់ យើងមិនបានធ្វើឡើយ ចំណែកអំពើល្អ យើងបានធ្វើហើយ ។ រមែងរីករាយក្នុងលោកខាងមុខ ព្រោះដែលឈ្មោះថា បុណ្យ ដោយអត្ថថា មានវិបាកជាសុខ ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅនាមហាវិហារព្រះជេតពន ទ្រង់បា្ររព្ធធម្មិកឧបាសក ។ ធម្មិកឧបាសក ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ ទាំងបុត្រទាំងភរិយា ជាអ្នកមានសីល មានកល្យាណធម៌ ត្រេកអរក្នុងការចែកទាន រស់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ។ នៅពេលមានជំងឺ គាត់មានបំណងស្តាប់ធម៌ ទើបឲ្យកូនទៅកាន់សម្នាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និមន្តភិក្ខុសង្ឃសូត្រសតិប្បដ្ឋានសូត្រ ។ នៅពេលកំពុងស្តាប់ធម៌នោះ ទេវតានាំរាជរថពីទេវលោកទាំង ៦ ឋាន មកអញ្ជើញគាត់ទៅទេវលោក ។ ធម្មិកឧបាសក ចុតិហើយបដិសន្ធិក្នុងរាជរថស្ថានតុសិត មានទេពអប្សរមួយពាន់ហែហមទៅកាន់ស្ថានសួគ៌ ។ ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ព្រះគាថា៖
ឥធ មោទតិ បេច្ច មោទតិ កតបុញ្ញោ ឧភយត្ថ មោទតិ
សោ មោទតិ សោ បមោទតិ ទិស្វា កម្មវិសុទ្ធិមត្តនោ ។
បុគ្គលអ្នកធ្វើបុណ្យទុក រមែងរីករាយក្នុងលោកទាំងពីរ គឺ រីករាយក្នុងលោកនេះ ១ រីករាយក្នុងលោកខាងមុខ ១ បុគ្គលនោះ រមែងរីករាយស្រស់ស្រាយ ព្រោះឃើញអំពើបរិសុទ្ធរបស់ខ្លួន ។
បរិយត្តិជាឫសគល់នៃព្រះពុទ្ធសាសនា
យាវ តិដ្ឋន្តិ សុត្តន្តា វិនយោ យាវ ទិប្បតិ
តាវ ទក្ខន្តិ អាលោកំ សូរិយេ អព្ភុដ្ឋិតេ យថា ។
កាលព្រះសូត្រ និង ព្រះអភិធម្ម ឋិតនៅដរាបណា ព្រះវិន័យរុងរឿង ដរាបណា ( ផ្លូវបដិបត្តិ ) ក៏គង់នៅដរាប នោះ ដូចកាលព្រះអាទិត្យរះឡើង ស្វាងស្វៃ ដូច្នោះ ។
សុត្តន្តេសុ អសន្តេសុ បមុដ្ឋេ វិនយម្ហិ ច
តមោ ភវិស្សតិ លោកេ សូរិយេ អត្ថង្គតេ យថា ។
កាលព្រះសូត្រ និង ព្រះអភិធម្ម មិនមាន ព្រះវិន័យក៏សាបសូន្យ ងងឹតក៏នឹងកើតឡើងក្នុងលោក ដូចព្រះអាទិត្យ អស្តង្គត ដូច្នោះ ។
សុត្តន្តេសុ រក្ខិតេ សន្តេ បដិបត្តិ ហោតិ រក្ខិតា
បដិបត្តិយំ ឋិតោ ធីរោ យោគក្ខេមា ន ធំសតិ ។
កាលព្រះសូត្រ និង ព្រះអភិធម្ម ដែលបានទទួលការរក្សានៅមាន ការបដិបត្តិក៏ឈ្មោះថា បានទទួលការរក្សាទុកផង ភិក្ខុជាបណ្ឌិតតាំងនៅក្នុងការបដិបត្តិហើយ រមែងមិនឃ្លាតចាកធម៌ ជាទីក្សេមចាកយោគៈឡើយ ។
( អង្គុត្តរនិកាយ អដ្ឋកថា )
អ្នកទាំងឡាយ ចូរត្រេកអរក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ
អប្បមាទរតា ហោថ អ្នកទាំងឡាយ ចូរត្រេកអរក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ។
ព្រះបរមសាស្តា កាលដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅវត្តជេតពន ព្រះអង្គបានប្រារព្ធដំរីឈ្មោះបាវេរកៈ ជាដំរីរបស់ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ។ ដំរីនោះឯងជាប់ភក់ រើខ្លួនមិនរួច នាយហត្ថាចារ្យបានរៀបចំដូចចូលកាន់សមរភូមិ ក្នុងទីនោះ ហើយឲ្យទូងស្គរចម្បាំងឡើង ។ ដំរីមានជាតិជាប់ដោយមានះ ធ្លាប់ចូលកាន់សមរភូមិប្រយុទ្ធ ក៏ស្ទុះ ដោយកម្លាំងចិត្តផ្សំនឹងកម្លាំងកាយ ក៏តាំងនៅលើគោកបាន ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ជ្រាបហេតុការណ៍នោះហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់ដាស់តឿនភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យរើខ្លួនចាកភក់ គឺកិលេស ដោយប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ។ ជាបន្តព្រះអង្គទ្រង់ត្រាស់នូវព្រះគាថាថា ៖
អប្បមាទរតា ហោថ សចិត្តមនុរក្ខថ
ទុគ្គា ឧទ្ធរថត្តានំ បង្កេ សន្នោវ កុញ្ជរោ ។
អ្នកទាំងឡាយ ចូរត្រេកអរក្នុងសេចក្តីមិនប្រមាទ ចូរតាមរក្សាចិត្តរបស់ខ្លួន ចូររើខ្លួនឡើងចេញចាកភក់ គឺ កិលេស ដែលឆ្លងបានដោយក្រ ដូចដំរីដែលជាប់នៅក្នុងភក់ ហើយរើខ្លួនរួចបាន ដូច្នោះឯង ។
បទថា អប្បមាទរតា ដោយសេចក្តីថា អ្នកទាំងឡាយ ចូរត្រេកអរក្នុងការនៅមិនប្រាសចាកសតិ ។
បទថា សចិត្តំ ដោយសេចក្តីថា ចូររក្សាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងអារម្មណ៍ទាំងឡាយ មានរូបជាដើម មិនឲ្យរូបជាដើមនោះ គ្របសង្កត់ចិត្តបាន ។
បទថា សន្នោ ដោយសេចក្តីថា ដំរីព្យាយាមរើខ្លួនចាកភក់ ហើយតាំងនៅលើគោក យ៉ាងណា អ្នកទាំងឡាយ ចូររើ ខ្លួនចាកភក់គឺកិលេស ហើយតាំងនៅលើគោក គឺព្រះនិព្វាន ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។
កាលចប់ព្រះធម៌ទេសនា ភិក្ខុទាំងនោះបានតាំងនៅក្នុងព្រះអរហត្តផល ។
ព្រះនិព្វាន ជាសុខយ៉ាងក្រៃលែង
និព្វានំ បរមំ សុខំ ព្រះនិព្វាន ជាសុខយ៉ាងក្រៃលែង ។
ព្រះបរមសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះ ប្រារព្ធចំពោះឧបាសកម្នាក់ នៅនគរអាឡវីផង និងទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសលផង ។
ព្រះនិព្វានជាបរមសុខ ព្រោះការអស់ទៅនៃទុក្ខទាំងពួង ព្រះនិព្វានគឺជាទុក្ខនិរោធអរិយសច្ច ។ ពាក្យថា ទុក្ខទាំងពួង គឺជាវដ្តសង្សារដែលសន្មតថាជាយើង ថាជាគេម្នាក់ៗ រៀងៗ ខ្លួនហ្នឹងឯង ។ វដ្តសង្សារ គឺជាតំណនៃខន្ធ មួយ ខណៈៗ អស់ពីមួយជាតិ តមួយជាតិ ដោយមិនដឹងទីបំផុតខាងដើមពីត្រឹមណាមក ត្រូវបញ្ចប់ដោយអរហត្តមគ្គ និង ទីបំផុតនៃសង្សារត្រឹមការបរិនិព្វានរបស់ព្រះអរហន្ត អស់ជាតិ អស់កំណើត ។ ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ថា នាមរូបរលត់អស់មិនមានសេសសល់ ព្រោះការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណ ។
